Partycypacyjne tournée po Polsce

Maja Zabokrzycka

Tydzień temu Fundacja Dom Pokoju ruszyła z projektem „Wrocław Rozmawia”, którego celem jest wypracowanie Wrocławskiej Strategii Partycypacji. Otworzyły go warsztaty z udziałem aktywistów i urzędników. Jeszcze za wcześnie na wnioski, więc proponuję przegląd kilku inspiracji z kraju.

Stacja I: Krakowskie Forum Praktyków Partycypacji [19-20 marca 2016]

Słowo „partycypator” sprawia, że po plecach przebiega mi dreszcz. Nie wymyśliłam tego określenia sama, zetknęłam się z nim w zaproszeniu, właśnie na Krakowskie Forum, po to by później na jednym z warsztatów zastanawiać się „Jak mówić po ludzku o partycypacji?”. Język nie tylko opisuje rzeczywistość, ale ją tworzy. P-A-R-T-Y-C-Y-P-A-C-J-A – to trudne słowo, a powinno zapraszać do dialogu i podejmowania działań. Zachęcając mieszkańców do rozmów, często posługujemy się niestety językiem „grantów” i nowomową, która sama w sobie stanowi poważną barierę w komunikacji.

Nawet mimo tego, że wybrałyśmy się na Forum w trzyosobowym składzie reprezentującym Fundację Dom Pokoju, nie udało nam się wziąć udziału we wszystkich warsztatach. Z mojej perspektywy, najciekawszy był ten, prowadzony przez Ewę Stokluską, ze Stoczni, zatytułowany „Od diagnozy do wspólnego projektowania – jak włączyć mieszkańców w zmienianie instytucji i usług publicznych?”. Proponowana przez nią metoda jest świetnie opisana na stronie: oddiagnozy.pl. Dla nas prawdziwym odkryciem był opisany przez Ewę sposób angażowania mieszkańców już na etapie opracowanie narzędzi badawczych. W projekcie „Senior Woli” najstarsi mieszkańcy dzielnicy Wola pomogli opracować ankiety i scenariusze do rozmów, a potem zebrać 200 ankiet. Seniorów potraktowano jako ekspertów w samym tworzeniu narzędzi badawczych, którzy później zaangażowani byli również w analizowanie wyników.

Stacja II: Warszawa, seminarium „Gotowi do dialogu obywatelskiego?” [12 kwietnia 2016]

Podsumowanie dwuletniego projektu, realizowanego przez Centrum Rozwiązywania Sporów i Konfliktów [https://www.facebook.com/CRSiK/]. Jego twórcy pracowali z urzędami 3 warszawskich dzielnic: Ursynowa, Wawra i Mokotowa, prowadząc w nich diagnozę, a następnie pilotażowe działania na „żywym organizmie”. Celem projektu było sprawdzenie tego, jak administracja może włączać myślenie o zarządzaniu konfliktem do swojej codziennej pracy oraz wypracowanie systemowego modelu rozwiązywania konfliktów w procesach dialog społecznego na poziomie lokalnym. Znajduje się on poniżej:

Po seminarium niestety niewiele da się powiedzieć o tym, jak działa ten model i jakie narzędzia zostały w nim wypracowane. Najważniejszą konkluzją była obserwacja, że gros warszawskich trudności w działaniach partycypacyjnych wynika z wewnętrznego konfliktu w urzędzie, między komórkami merytoryczny, a komórką od komunikacji społecznej. Konieczna jest zmiana paradygmatu: dialog nie jest blokadą w realizacji zadań publicznych, ale fazą lub elementem ich realizacji. Umożliwia jego realizację, a nawet pozwala na lepsze planowanie, przewidywanie sytuacji konfliktowych i lepsze dysponowanie środkami publicznymi.

 Poniżej zdjęcia plansz opisujących zrealizowane w dzielnicach pilotaże:

 

Przy okazji trafiłam na bardzo udaną publikację Centrum Komunikacji Społecznej Urzędu Miasta Stołecznego Warszawy. Napisana w bardzo prosty i czytelny sposób, adresowana do mieszkańców, którzy mają jakiś pomysł na zaangażowanie się w życie miasta.

Stacja III: Gdynia InfoBox – Obserwatorium Zmian

Ten wyjazd to zupełny przypadek i spontaniczna chęć „naładowania akumulatorów” nad Bałtykiem. Dzięki niemu trafiłyśmy z Dorotą do gdyńskiego centrum, które zachwyciło nas InfoBoxem. Obiekt zaprojektowany z kilku połączonych kontenerów, w których znalazły się kawiarnia i restauracja, tania księgarnia, punkt informacji kulturalnej, sala do konsultacji społecznych czy konferencji i gigantyczna, multimedialna makieta Gdyni. Sala wyposażona jest także w komputer z dotykowym ekranem, na którym odwiedzający mogą odbyć wirtualną wycieczkę po Gdyni, ale także zostać „kreatorami przestrzeni”. Aplikacja GdyniaCityBox ma charakter edukacyjny, ale zawiera także wizualizację planów miejscowych i koncepcje inwestycji i jest narzędziem do konsultacji i zbierania opinii. Zobacz również tu.

Może to pomysł dla wrocławskiego magistratu na zagospodarowanie BarBary po roku 2016 albo rozbudowanie Goethe-Institut Pop Up Pavillon, który stanął w ubiegłym tygodniu na Nowym Targu?

Stacja IV: „Koszmar Partycypacji” – wykład i debata w MWW Muzeum Współczesnym Wrocław

Wykład Doroty Leśniak-Rychlak był niezwykle interesujący, ale skupił się głównie na aspekcie projektowania architektury. Krytycznie odniosła się do stararchitektów, takich jak, dopiero co zmarła, Zaha Hadid. Jej zdaniem są oni na służbie systemu neoliberalnego, a ich projekty to kolejne białe słonie. Na kontrze do nich postawiła Alejandro Aravenę – chilijskiego architekta, który obecnie jest bohaterem wszystkich miejskich miesięczników i kwartalników. Zasłynął jako autor projektowanych partycypacyjnie osiedli „domów połówek”, które są odpowiedzią na problemy mieszkaniowe najuboższych grup społecznych. Polecam do obejrzenia filmik TED z jego udziałem.

Leśniak-Rychlak, ostrzegła jednak, że partycypacja często traktowana jest jako wyświechtana klisza lub fasada. Jej zdaniem partycypacja przechwytywana jest przez system i sprowadza się ją do pozorowania dialogu społecznego. Przywołując przykład działań placemakingowych, realizowanych przez firmę Skanska w Krakowie.

Jako przykład mądrze prowadzonych procesów partycypacyjnego planowania miasta, podawała działania katowickiego „Napraw sobie miasto” i warszawskie stowarzyszenie Od-Blokuj.

To również myśl Doroty Leśniak-Rychlak, która wybrzmiała w jej wykładzie: Tracimy wiarę w zmianę rzeczywistości, więc wykluczamy się z uczestnictwa. Nie traćmy jej, wymagajmy nadal dialogu, ale i tego aby obie strony: społeczne i miejska się w niej szanowały.

Cały proces budowania dialogu to Laboratorium Partycypacji, odtrąbić sukcesu jeszcze nie można, ale pracujmy nad tym wspólnie.


_DSC7034Majka Zabokrzycka

szefowa Infopunktu Nadodrze-Łokietka 5, wiceprezes Fundacji Dom Pokoju; absolwentka dziennikarstwa i public relations; koordynatorka
i współtwórczyni licznych projektów, m. in. konferencji Nadodrze Masakrytycznie, redaktor naczelna portalu kulturalnego Gpunkt; współpomysłodawczyni nagrody dla animatorów kultury z Wrocławia
i Dolnego Śląska: Szczyt Kultury, a także współzałożycielka i aktywna działaczka Obywatelskiej Rady Kultury;

 

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s